ABD’nin yeni İran yaptırımları başladı; Washington’un şartları neler?

ABD İran’a yönelik yaptırım paketinin 2.’sinin 5 Kasım’da yani bugün uygulamaya başladı. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, yaptırımlardan korkmadıklarını söylerken, ABD ise geri adım atmayacaklarını söylüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a karşı ara verdiği yaptırımlara devam etme kararı almıştı. Avrupa Birliği ise anlaşmanın ABD’siz olsa da devam etmesinden yana. Gelinen süreçte İran yeni yaptırımlara nasıl karşılık verecek. 2015 tarihli nükleer anlaşma rafa mı kalkacak? Peki İran ve Batı arasındaki nükleer anlaşma ve yaptırımlar alanında bu noktaya nasıl gelindi?
İran ile P5+1 (ABD, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya + Almanya) arasında Nisan 2015’te başlayan görüşmeler Temmuz 2015’te anlaşmayla sonuçlandı. Buna göre İran, Birleşmiş Milletler’in Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun askeri üslere ‘kontrollü girişine’ izin verdi.
Anlaşma 16 Ocak 2016’da UAEA’nın açıklamasıyla anlaşma yürürlüğü girdi. ABD’nin İran’a 1979’dan beri sürdürdüğü ambargoda kalkmış oldu. Anlaşmaya göre İran’ın bu yükümlülüklerini yerine getirmesi karşılığında Tahran’a uygulanan uluslararası yaptırımlar kademeli olarak kaldırılması planlandı.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump İran ile 2015’te imzalanan nükleer anlaşmadan 8 Mayıs 2018’de seçim vaatlerinin de bir parçası olarak çekildiğini açıkladı. ABD İran’a yaptırımların kalkması için 12 şart sundu ve bu koşullar yerine getirilene kadar politikalarında bir değişikliğe gitmeyecekleri mesajı verdi. Söz konusu şartlardan bazıları şöyle idi:
– İran şu andaki ve önceki nükleer silah çalışmalarını Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (IAEA) bildirmeli.
– Balistik füze denelemelerine son verilmeli; nükleer başlıklı füze geliştirilmesi durdurulmalı.
– İran’da tutuklu bulunan Amerikan vatandaşları serbest bırakılmalı.
– İran’ın Lübnan Hizbullahı, Hamas ve Filistin İslami Cihat grupları dahil olmak üzere “terör gruplarına” yardımını sonlandırmalı.
– İran’ın komşusu Irak’ın toprak bütünlüğüne saygı duymalı; Şii milisler silahsızlandrırılmalı ve yeniden entegre edilmeli.
– Yemen’de Husiler’e verilen destek sonlandırılmalı.
– İran Suriye’de İran komutasındaki tüm güçlerini geri çekmeli.
– İran Taliban ve Afganistan ile bölgedeki diğer teröristlere desteğini kesip El Kaide’yi barınma sağlamayı bırakmalı.
– İsrail dahil komşu ülkelere yönelik tehditler sonlandırılmalı; uluslararası taşımacılığı sabote etmek ve siber saldırılar dahil saldırgan tutumundan vazgeçmeli.
– İran devrim Muahfızları Kudüs Gücü’nün terörist ve militan ortaklarına desteği kesmeli.
ABD hangi sektörlerin 2. yaptırım paketi içinde yer alacağını da duyurmuştu. Yaptırımların büyük bölümü ülkenin önemli gelir kaynağı petrol ticaretini etkiliyor. Hedefteki şirketler ve sektörler; İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC), İran Petrol Ticaret Şirketi ve Ulusal Tanker Şirketi, İran liman işleticileri, İran İslam Cumhuriyeti Gemicilik Şirketi (IRISL), İran Merkez Bankası ve bazı İranlı mali kuruluşlarla olan işlemler, Aracılık ve sigorta şirketleri, İran enerji sektöründeki kuruluşlar
Yorumlar
Yükleniyor...

ZERnews daha iyi kullanıcı deneyimi için çerezler kullanır. ANLADIM Daha fazla oku...