$type=ticker$count=4$cols=4$cate=0

"Kürdçe yasaklarının işlevi" - İsmail Beşikçi yazdı

Paylaş:


Londra’da oturan bir Alman yazar düşünelim… Bu Alman’ın, Almanca mı yazdığı, İngilizce mi yazdığı hiç önemli değildir. Ama, İstanbul’da, Ankara’da oturan bir Kürd yazar, bu Alman yazar kadar özgür ve rahat değildir. Bu Kürd yazar, resmi ideolojinin baskısını her zaman hisseder.

Devletin, Cumhuriyet’den beri  sistematik ve kararlı bir şekilde uyguladığı çok önemli bir politika Kürdçe yasakları olmuştur.  Şark Islahat Planı’ndan beri hazırlanan gizli raporların önerdiği en önemli konu Kürdçe yasaklarıdır.  Kürdlerin yaşadığı her alanda, Kürdçe’nin yasaklanması, Türkçe’nin öğretilmesi, egemen kılınması, devletin çok önemli bir çabasıdır. Devlet ve hükümet yönetiminin, devlet bürokrasisinin üst kademe elemanları tarafından  sık sık hazırlanan gizli raporlarda,   söylenen önerilen en önemli konu budur. Bu raporların, bu elemanlar tarafından bölgeye yapılan  gezilerden sonra hazırlandığı bilinmektedir.

İttihat ve Terakki yönetimi döneminde, 1916 da, sistematik bir şekilde  yapılan büyük kitleler halinde gerçekleşen Kürd sürgünlerinin, çok önemli bir boyutu,  bu dönemde de dile getirilen Kürdçe yasaklarını yaşama geçirmektir.  Geniş Kürd halk kitlelerine Türkçeyi egemen kılmak için sürgünlerin çok olumlu bir ortam yarattığı açıktır. Kürdistan’dan büyük kitleler halinde sürgün edilen, Türkiye’nin orta ve batı bölgelerinde, Trakya’da ve Karadeniz havalisinde  yerleşmeye zorlanan Kürdlerin, Türklüğe asimile olmaları için bu operasyonların gerçekleştirildiği açıktır. Sürgün edilen Kürdlerin bu bölgelerde, kırsal alanlarda, köylerde,  toplam nüfusun % 10’unu, bazı yerlerde % 5’ini geçmemek üzere dağıtılmaları bu amaç doğrultusunda tasarlanmış ve gerçekleştirilmiştir.  Bu dönemde, Erzurum, Bitlis, Van bölgelerinden, 800 bin civarında Kürdün,  Rus işgali bahanesiyle sürgün edildiği, bunların çoğunun yollarda, açlık, susuzluk, hastalık vs. nedenlerden dolayı telef olduğu  belgelerle ortaya konmaktadır. (Bk. Pervin Erbil,  Zağros’un Ötesine,  Zamana Yayılmış Kürd Tehcir Gerçeği, Peri Yayınları, İstanbul, 2016, s. 39 vd. Bu konuda, Cemal Temel’in çok kapsamlı bir çalışma içinde olduğunu, bir yıl içinde, bu çalışmanın,   okuyucularla buluşabileceğini de belirtelim…

Devletin Kürdçe  yasakları konusundaki bilinci, neden Kürdçe yasaklarına ihtiyaç duyduğu, bu konudaki  bilinci çok gelişkindir, yoğundur. Mustafa Kemal’in bu konudaki düşüncesi ilgi çekicidir. Mustafa Kemal, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu üyelerine şöyle sesleniyor:  ‘Biz Balkanları neden kaybettik biliyor musunuz? Bunun tek bir sebebi vardır.  Bu da İslav Araştırma Cemiyetlerinin kurduğu dil kurumlarıdır. Bizim içimizdeki insanların milli şuurlarını uyandırdığı zaman, biz Balkanlarda Trakya hududuna çekildik.’ (Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Hazırlayan Utkan Kocatürk,  Turhan Kitabevi, 1984, s. 149)

Mustafa Kemal bu düşüncesini iki şekilde kullanmıştır. İlk olarak, Türklerin, milli şuurlarını uyandırmak için, Türk Tarih Kurumu, Türk Dil kurumu gibi kurumların yoğun ve yaygın bir şekilde gelişmesini sağlamıştır. İkinci olarak ise, Kürdlerdeki , muhtemel siyasal, toplumsal ve kültürel gelişmeleri önlemek için, Kürdlerdeki milli şuurun uyanmasına engel olmak için Kürdçe’’nin yasaklanması yolunda çok yoğun bir çaba içine girmiştir. Devletin, bu yasaklar konusundaki bilincinin çok yüksek olduğunu belirtmeye çalışıyoruz.  Ama, Kürdlerin, Kürd aydınlarını önemli bir kısmının, Kürdçe yasakları konusunda sağlıklı bir bilince sahip oldukları söylenemez.

Devletin, Kürdler konusunda. Kürdçe konusunda en önemli politikası asimilasyondur.   Kürdlerin Türklüğe asimilasyonu. Alevilerin Müslümanlığa asimilasyonu da, bu konuda çok önemli bir süreçtir. Okullar, kışla, askerlik, yargı kurumları, basın, asimilasyon konusunda çok önemli kategorilerdir. Aile, din, bu konularda yine çok önemli kurumlardır.

Kürdlerin, Kürdçe’nin inkarı, aşağılanması, ilkellikle anılması, 1930’larda, 40’larda, 50’lerde, 60’larda, halk üzerinde önemli etkiler yapmıştır. Bazı ilçe merkezlerinde, halk, kendisine ‘Bajari’ ’ demiş,  Türklükle ilişkilenmeye çalışmıştır.  Kürd köylülerine, Kürd demiş,  onları aşağılamaya başlamıştır. Aşağılanan, ilkellikle suçlanana köylüler, haftanın bir günü şehirdeki pazara geldiklerinde, yollarda,  ilkel Kürd denerek çocuklar tarafından taşlanmıştır. Köylüler, esnaf tarafından da aşağılanmaktadır.  Taşlama,  aşağılama olayları,60’ların sonlarında, 70’lerde sol örgütlerin kurulup köylülere sahip çıkmasıyla, morale kavuşan köylülerin, taş atan çocuklara  ve esnafa direnişiyle sonlanmaya başlamıştır. İbrahim Küreken, bu süreci,  ‘Parçası, Tanığı, Mahkumu, Sürgünü Oldum (İletişim, Ağustos 2016) kitabında, Siverek özelinde anlatmaktadır.  İbrahim Küreken, bu süreci, ’78 Kuşağının Şen Çocukları’  kitabında, kendisiyle yapılan görüşmede de anlatmaktadır. Bu kitap Ramon Kahraman tarafından hazırlanmıştır. (J&J, Ağustos 2018, s.382-392)



Karakol, Okul, Cami

Köylerde üç önemli kamu kurumu vardır. Karakol, Okul, Cami. Üç kamu kurumunun da Kürdler için anlamı kelepçedir. Karakol, Kürdler için, hak, özgürlük isteyenlerin ellerine, ayaklarına, bedenlerine kelepçe vurur.  Okul Kürdlerin beyinlerine kelepçe vurur.  Kürdlerin, Kürdçe’nin küçümsenmesi, ilkelikle ele anılması, ilkel milliyetçilikle değerlendirilmesi, Türklerin, Türkçenin üstün kılınması, büyütülmesi, vs.  Kürd bölgelerinde okulların, çok önemli bir çabasıdır. İşlevidir. Hatta, Kürdistan’da, okulların tek işlevi budur, denebilir. Kürdlere Türk olduğunu öğretmek, Alevilere Müslüman olduklarını öğretmek… Cami Kürdlerin yüreklerine kelepçe vurur.  Kardeşiz, İslam kardeşliği esastır, bu ümmet kardeşliği esastır, İslamda kavmiyet gütmek yoktur, kavmiyet gütmek İslam’a aykırıdır gibi söylemi bu çerçevede gündeme gelir.

Bugün 22 Arap devleti vardır. Filistin Arap Devleti’yle 23 olacaktır.  57 İslam devleti vardır. Bunların hepsi de kavmiyet güderek gerçekleştirilmiştir. Yani, Türklük için,  Araplık için,  Farslık için  gerçekleştirilmiştir. Kürdlerin hakları ve özgürlükleri gündeme geldiği zaman, Kürdler bu hakları ve özgürlükleri gündeme getirdikleri zaman, bu tür sloganların kullanıma sokulması, kendileri için istediklerini başkaları için istememek anlamına gelmektedir. Bu da ırkçılıktan başka bir şey değildir.

Kardeşlik sloganına en çok kanan da Kürdlerdir. Müslüman BengaL Halkı, Müslüman Pakistan devletinden haklarını ve özgürlüklerinin talep ettiği zaman da,  bu talepler, ‘biz kardeşiz…’ sloganıyla engellenmiştir.  Ama Müslüman Bengal halkı, Müslüman Pakistan Devleti’ne, ‘Biz kardeş değiliz, kardeş olsaydık, topraklarımızı işgal etmezdiniz, dilimizi yasaklamazdınız, çocuklarımızı asimile etmeye kalkışmazdınız… Bu bakımdan biz kardeş değiliz, bize kardeşlik değil düşmanlık yapıyorsunuz…’ diyebilmiştir. Bengal Dil Hareketini incelemek bu bakımlardan Kürdler için önemli olmalıdır. Bu slogan günümüzde, Kürdler tarafından, ‘Müslüman Arap, Fars, Türk halklarıyla bir sorunumuz yok, sorun,  devlet yöneticilerinin tutumunda kaynaklanıyor…’ şeklinde ifade ediliyor. Peki, soralım… 16 Mart 1988’de, Kürdler Halepçe’de  soykırıma uğradıklarında, Müslüman, Türk, Arap, Fars halkları, soykırıma karşı, Ankara’da,İstanbul’da,  Bağdat’da, Şam’da, Tahran’da bir gösteri yapmış mıdır, Saddam Hüseyin rejimini eleştirmiş midir.? Devletlerden söz edilmiyor, Müslüman halklardan söz ediliyor.

Şöyle denebilir. Kürd soykırımına karşı, dünyanın hiçbir yerinde bir gösteri olmadı.  Evet, olmadı… Hatta, o tarihte, İslam Konferansı Kuveyd’de toplantı halindeydi… Orada da bir tepki gelişmede. Herkes, görmeme, duymama, bilmeme tutumunu sürdürüyordu.  Ama, İsrail’de,  bu soykırımı protesto eden, dünyaya duyuran, büyük kitlelerin katıldığı bir gösteri oldu… Burada önemli olan  şudur. Demokratik olmayan bu gibi ülkelerde, halkın düşüncesini ve eylemini belirleyen de devlettir.  Devlet okullarla ve kışla aracılığıyla, basınla, aile, din gibi toplumsal kurumlarla, adalet kurumlarıyla,  halkın düşüncesini ve eylemini belirler… Bu düşünceler ve eylemler her zaman devletin istediği şekilde gelişir. Bu bakımdan, ‘Müslüman Arap, Fars Türk halklarıyla sorunumuz yok, sorun devlet yöneticilerinin tutumundan kaynaklanıyor…’ anlayışı  anlamlı bir söz değildir, bir slogan olmanın dışında bir değeri yoktur.

Kürdçe yasakları konusuna devam edelim… 1940’larda yaşama geçen Köy Enstitüleri’nin anlamı Türkler ve Kürdler için çok değişiktir. Türkler için elbette ileri bir eğitim kurumudur, Kürdler için ise tam anlamıyla asimilasyon kurumudur. Dicle, Cilavuz, Akçadağ gibi Köy Enstitülerinden birinden mezun olup öğretmen olan Kürdlerin önemli bir kısmı, Kürd köylerindeki bir okula öğretmen olarak tayin edildiklerinde yaptıkları ilk iş Kürdçe’yi yasaklamak olmuştur. Eğitim süreci boyunca o artık Kürdlükten tamamen kopmuştur, Kürdlük onun için artık ilkel bir kategoridir. O artık Türklük için çalışacaktır…

27 Mayıs’tan sonra,  1960’ların başlarında gündeme gelen, yaşama geçirilen Bölge Yatılı İlkokulları, asimilasyona hizmet eden bir içerikle özelikle Kürd bölgelerinde uygulanmıştır.  Kürd diye bir halk olmadığı,  Kürdçe diye bir dil olmadığı, Kürdçe’nin 30 kelimesinin bile olmadığı, Türklerin ise çok büyük bir millet olduğu, dünya medeniyetini yaratan bir millet olduğu, 6-7 yaşlarından itibaren Kürd çocuklarının zihinlerine şırınga edilir.  Çocukların zihinlerine başka bilgilerin, bu görüşlere aykırı bilgilerin girmesine engel olmak için, her türlü eylem, yasak gündeme gelir.

1928 Harf Devrimi’nin de Türkler ve Kürdler için anlamı çok değişiktir. Harf Devrimiyle, Türklere çok yeni bir tarih ve toplum bilinci verilmeye çalışılmaktadır.  Türkleri, Osmanlı tarihinden, Osmanlı toplum değerlerinden koparmak eski çağlardaki Türk tarihine yöneltmek esastır.  Bu Türk tarihinin Türk toplumunun yeni bir boyutunu gündeme getirmek anlamına gelir.  Harf Devrimi’nin Kürdler için anlamı ise,  çok farklıdır. Harf Devrimi’nin gerisinde,  Kürdleri, Kürdlükten ve Kürdçeden koparmayı esas alan bir anlayış vardır. 1928 Harf Devrimi’nin Kürdçe Yasakları ile gündeme geldiği bilinmektedir.  Kürdçe yasaklarının ve Harf Devriminin önemli bir boyutu da,  Osmanlı döneminin son yıllarında üretilen Kürdçe literatürün tamamen imha edilmesini gerekli kılmasıdır.  Devlet kütüphanelerindeki Kürdçe literatürün önemli bir kısmı tamamen imha edilmiş,  geri kalanlar da kilit altına alınıp  depolarda çürümeye terkedilmiş, kataloglar yeniden düzenlenmiştir.

Böyle bir ortamda,  6-7 yaşlarındaki çocukların,  hiçbir kayıt olmayan, boş, bembeyaz zihinlerine  ne aşılanırsa onun kalıcı olacağı açıktır.  Kürdlerin, Kürdçe’nin ilkel, zararlı olduğu,  her gün aşılanırsa, zihinlere bu bilgilerin yerleşeceği besbellidir.  Kürdçe yasaklarından ve Kürdçe literatürün tamamen imha edilmiş olmasından dolayı, Kürdlere ve Kürdçe’ye ilişkin hayatı dile getiren anlatıların ortada bırakılmamış olmasından dolayı, bu anlayışın ciddi bir dirençle karşılaşmayacağı da açıktır.

Kürdçe yasakları ile birlikte gündeme gelen Harf Devrimi’nin önemli bir boyutuda sürgünlerdir.  Kürdleri,  Kürdçe’yi, Kürdlerin  demokratik haklarını savunabilecek olan kişilerden bir kısmının  çatışmalarda öldürüldüğü, bir kısmının cezaevlerine kapatıldığı, önemli bir kısmının da firar, sürgün yaşadığı, Kürdistan’la, Kürd toplumuyla bağının kopartılmaya gayret edildiği şüphesizdir. Kürdçe yasaklarıyla, Harf Devrimiyle gündem gelen farklı bir konu da Kürd folklorunun gasbedilip Türkçe sözlerle, Türk folkloru gibi gösterilmeye çalışılmasıdır.  Burada aslen Kürd olan ses sanatçılarının kullanılması dikkatlerden uzak değildir.

‘Her Türlü Milliyetçilik Kötüdür,  Türk Milliyetçiliği de de Kötüdür, Kürd Milliyetçiliği de Kütüdür’ Anlayışı

Son  yıllarda, ‘Her türlü milliyetçilik kötüdür, Türk milliyetçiliği de kötüdür, Kürt milliyetçıliği de kötüdür’ anlayışı sık sık gündeme gelmektedir. Dikkat edilirse, bu anlayış her iki milliyetçiliği de aynı kefeye, aynı torbaya koymaktadır.  Her iki milliyetçilik de aynı kefede, aynı torbada değerlendirilmektedir.  Ve bu sloganların, Türk aydınları ve Kürd aydınları tarafından  dile   getirilmesi sürüp gitmektedir.

Halbuki, Türk milliyetçiliği devlet milliyetçiliğidir. Devlet tarafından korunan, kollanan, propagandası yapılan bir milliyetçiliktir.  Türk milliyetçiliği Atatürk milliyetçiliği olarak da gündeme gelmektedir.  Kamu yönetimi bunun için vardır. Ana okulundan üniversiteye kadar bütün okullar, kışla, cami, Türk milliyetçiliğinin korumak, kollamak, geliştirmek için çok yoğun bir çaba içindedir.  Yargı organları, basın bunun için vardır.  Aile, din, siyasal partiler, sendikalar, sinil toplum kuruluşlarının çok büyük bir kısmı bu anlayış doğrultusunda çaba yürütür. Kürdlerin, Kürdçe’nin inkarı, reddi, Kürdçe’nin yok edilmek için  çalışılması, Türk milliyetçiliğinin içeriğindedir. Kürtlüğü yok etmek, Türk milliyetçiliğinin çok önemli bir amacıdır.  Türk milliyetçiliği işgalci, asimilasyoncudur. Çoğu zaman ırkçılık, Türk milliyetçiliği olarak da anlatılmaktadır.

Kürd milliyetçiliği ise, baskı, zulum altında olan Kürdlük duygularının  gün ışığına çıkarılması, yaşanması anlamına gelmektedir.  Baskı altında olan, Kürd dilinin,  baskıdan kurtarılması,  Kürd dilinin yaşam bulması için çalışılması anlamına gelmektedir. Baskıya karşı bir direnç ifade ettiği için  evrensel bir yönü de vardır.

Şurası çok  açıktır. Kürd milliyetçiliğinin, işgalci, asimilasyoncu bir  özü, yönü yoktur. Kürdler, tarihte hiçbir zaman,  başka ülkeleri işgal etmek için çaba içinde olmamışlardır.  Başka ulusları, halkları, Kürtlüğe asimile etmek gibi bir amaçları yoktur.  Kürdlerin bütün amacı,  baskı, zulüm altında olan Kürd dilini, gün yüzüne çıkarmak, Kürd diliyle yaşamaktır.

 Şunca ömrüm  boyunca,  ‘Kürdler dünyanın en asil ırkıdır’, ‘Kürd dili bütün dillerin atasıdır’ vs. diyen bir Kürd’e  rastlamadım.  Böyle diyen bir Kürd varsa, bunun, bireysel, nostaljik bir duygu olduğunu belirtmek gerekir. Bu duyguyu yaşama geçirmek için kamu yönetimin mi var?  Çocukları, gençleri bu amaç doğrultusunda yetiştirecek okulların mı var?  Basının, siyasal partilerin, sivil toplum kurumların mı var? Aile, din, sendika gibi kurumları bu amaç doğrultusunda seferber edebilir misin? Aykırı duyguları,  düşünceleri, eylemleri engelleyebilecek,  cezalandırabilecek  yargı organlarını mı var? Bu cezaları infaz edebilecek  cezaevlerin mi var?

Kürdlerin tarihte ilk göründükleri alan Zağroslar’dır, Zağroslar çevreleridir. Kürdler tarihte hep bu alanda kalmışladır. Şöyle söylenebilir. Doğa, Tanrı, Kürdlere ne verdiyse, Kürdler hep orada yaşamışlar, orada kalmışlardır. Oralara sahip çıkmaya çalışmışlardır.

Kürdlerin, Ermenilerle, Asuri-Süryanilerle ilgili tarihsel sorunları olabilir.   Ama bu sorunların kaynağının Osmanlı yöneticileri olduğu dikkatlerden uzak tutulmamak gerekir. Ayrıca, bu, bu halklarla yapılacak görüşmelere çözümlenebilir.

Bütün bunlardan dolayı, Türk milliyetçiliği ile Kürd milliyetçiliğini aynı kefeye koyan Kürdlerin bir aymazlık içinde oldukları,  Kürdçe yasaklarının hiç kavramadıkları,  Kürdçe yasaklarının işlevini farketmedikleri söylenebilir. Bunun temel nedeni elbette, Türk soluyla kurulan ezberden ilişkilerdir. Türk solunu taklit çabasıdır.

Devletin, Kürdçe yasakları konusundaki bilinci çok yoğundur, çok derindir.  Bu Osmanlının, son dönemlerinden, İttihat ve Terakki’den beri böyledir. Cumhuriyetle birlikte çok daha sistematik, kararlı olmuştur. Kürdlerin bu konudaki bilinci ise, maalesef çok cılızdır, hatta yok denebilecek bir seviyededir.

Mustafa Özer’in, Darbeler, Türk Yargısı ve Kürdler (J&J,  Ağustos 2018) isimli bir kitabı var. Bu kitapta, 12 Eylül dönemine ilişkin bazı yargılamalarda yapılan savunmalardan örnekler var. Bu örnekler arasında, müvekkilleriyle ilgili savunmalarından dolayı yargılanan avukatlarım savunmaları da var.  Bu savunmalarda, Kürd toplumu, Kürdistan hakkında önemli belirlemeler olmasına rağmen Kürdçe yasakları ilgili bir  tutum, bir belirmeme yok…

12 Mart döneminde, Diyarbakır-Siirt İlleri Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nde, Kürdçe ile ilgili çok önemli savunmalar yapılmıştı. Bu, yerine ve zamanına göre çok ileri bir tutumdu.  12 Eylül döneminde, Kürdçe’yle ilgili olarak  böyle savunmaların olmaması dikkat çekici…

Bazı Kürdler, Kürd millliyetçiliği gündeme geldiği zaman,  ‘ben milliyetçi değilim, ben insanım, ben sosyalistim…’ gibi sözler ediyor. Bazı Kürdler de, ‘Ben milliyetçi değilim, ben İslam’ım, ben İslam ümmetindenim…’ gibi sözler ediyor. Bu, Kürd olmaktan, baskı altında olan Kürdlükten, Kürdçe’den,  Kürdçe’yi savunma gereğinden kaçıştan başka bir şey değildir.

İnsan olmak, baskı altında olan, Kürdlüğü, Kürdçe’yi savunmaktan geçer. Bu görevlerden kaçarak nasıl insan olunabilir?

Eleştiri…

Yukarıda, devletin, Kürdlere ilişkin en önemli politikasının asimilasyon olduğunu, Kürdçe yasaklarının, bu konuda çok büyük bir işleve sahip olduğunu vurgulamaya çalışmıştık. Kürdlerin de bunun tam tersine,  Kürdçe’yi yaşama, yaşatma, koruma, geliştirme   konusunda  bilinçli bir çaba içinde olması gerekirdi.  Fakat öyle olmadı. 1984’ de gerilla başladı.  PKK; Kürdistan’ın çeşitli bölgelerinden gerillaya katılanlara, Türkçe öğretmeye çalıştı. Dağda bu konuda Kurslar açtı. Ama Kürdçe bilmeyenler için yeteri kadar Kürdçe bilmeyenlere kurslar açma gereğini duymadı…, Eğitimini, haberleşmesini, derslerini, programlarını bütün ilişkilerini Türkçe yürüttü. Hatta Kürdçe öğrenmek için, Kürdçe’yi ilerletmek için çaba harcayanları isteklerine duyarsız kaldı. Bu, devletin çok büyük bir hassasiyetle üzerinde durduğu konuda, devletin yanında yer almak anlamına gelir.  Bu tutumun halk üzerinde çok olumsuz bir etkisi olmuştur. Gerillaya, şevkle, sevgiyle bağlanan halk da,  Kürdçe’nin ilkel, önemsiz, olduğunu, Kürdçe’den kopup Türkçe öğrenmek gerektiğini düşünmeye başlamıştır.  Eline tutuşturulan mesajın da Türkçe olduğunu farkeden insanlar, Kürdçe’den kopmaya çocuklarının da  Türkçe öğrenmesi için çaba göstermeye başlamıştır.

Bugün, Kürd aydınlarının bir kısmı,  anılarının yazmaya, yayımlamaya çalışmaktadır.  Ortak anıların bir kısmı genel olarak şöyledir: ‘İlkokula başladığım da  tek kelime Türkçe bilmiyordum. Okul arkadaşlarım da bilmiyordu. Bizi döverek, aşağılayarak, dilimiz Kürdçe’yi, ailelerimizi aşağılayarak,  Kürdçe’yi yasaklayarak, Kürdçe konuşanlara çeşitli cezalar vererek bize Türkçe öğretmeye çalıştılar, Kürdçe’yi unutmamız için   Kürdçe’den uzaklaşmanın, kopmanın  sağlanması için her türlü önlemi aldılar…’ Dikkat edilirse, devletin, okullarda, zorla, basıyla öğretmeye çalıştığı Türkçe’yi,  siz, dağda bile gönüllü yapıyorsunuz.  Kürdçe’yi, yaşama, yaşatma konusunda hassasiyet içinde olmayarak  Kürdçe’nin unutulmasına yardımcı oluyorsunuz.

Bu tutumun zamanla ortaya çıkardığı sonuçlara baktığımızda, çok olumsuz durumlarla karşılaşıyoruz.  Bugün Kürd bölgelerinde, yoğun, yaygın bir asimilasyonun, Kürdçe’den kopmanın, uzaklaşmanın  Türkçe konuşmaya gayretin arttığı gözlenmektedir.  Bu gelişmede, PKK’nin bu tutumunun da dikkatlerden uzak tutulmaması gerekir.

Öbür Kürd örgütlerinin tutumları da bundan farklı değildir.  Onların da Kürdçe’ye karşı hassasiyet içinde oldukları söylenemez. Kürdçe’nin yaşanması, yaşatılması,  korunması, geliştirilmesi konusunda,  çaba içinde oldukları söylenemez.  22 Şubat Dünya Anadil Günü,  15 Mayıs Kürd Basın Günü gibi günlerin nasıl kutlandığına bakmak bu konuda ipucu olabilir.  Bu ‘Günler’e katılan arkadaşların önemli bir kısmı,  konuşmalarını genel olarak Kürdçe yapmaktadır.  Ama, bu ‘Günler’de konuşmalarını Kürdçe yapmak gereğini duyanlar bile,  akşam evlerine döndükleri zaman, eşleriyle, çocuklarıyla Türkçe konuşmaktadırlar. Bu bakımdan bu ‘Günler’de Kürdçe konuşmak ta  şov olmaktan öte bir anlam taşımamaktadır.

Kürdçe’ye Karşı İlgisizliğin Siyasete Yansıması

24 Haziran 2018 Genel Seçimleri sonunda,  Parlameyo’ya Halkların Demokratik Partisi’nden (HDP) 67 milletvekili  girdi. ‘İlk  soru şu olmalıdır.  Bu milletvekillerinin kaçı Kürd’ dür.  İkinci soru şu olmalıdır:  Bu Kürd milletvfekillerinden kaçı Kürdçe konuşabilmektedir, yazabilmektedir, Kürdçe metinleri okuyabilmektedir? Bunlardan çok daha önemli üçüncü bir soru da şu olmalıdır.  Bu Kürd milletvekillerinin çocuklarının % kaçı, Kürdçe konuşabilmektedir, yazabilmektedir, Kürdçe metinleri okuyabilmektedir?

Bu rakamların hiç de iç acıcı olmadığı bilinmektedir.  Bugün, Diyarbakır’da, Batman’da, Van’da, Hakkari’de, Sason’da vs.  sokakları, sokak aralarını dolaşın… Evlerinin önünde, sokaklarda oynayan çocukları izleyin… Bu çocuklar, oyunlarında, birbirleriyle kavgalarında  hangi dili konuşuyorlar. ? Eğer bu dil, Kürdçe değilse,  Kürdler, Kürdistan çok büyük tehlikelerle karşı karşıyadır.  Geleceği belirleyenin çocuklar olduğu, çocukların eğitimi olduğu açıktır.

Türkiyelileşme sağlıklı bir politika değildir.  Bu Kürdi, Kürdistani değerlerden kopma anlamına gelmektedir.  Ama, Kürdi, Kürdistani değerleri Türk toplumuna götürme gibi bir çabası yoktur. PKK/KCK bu değerleri Qendil’e götürme ihtiyacını bile duymamıştır.  Türkiye’ye neden götürsün? Bugün Türkiyelileşmenin, Kürd olmayan bazı kişileri, TBMM’ye taşımaktan başka bir işlevi yoktur. Bu da hamallıktan başka bir şey değildir.  Burada, enternasyonalizm gibi bazı kavramlar kullanmak,  temeldeki esas sorunları örtmek, gizlemek anlamına gelir.  Temeldeki sorun elbette Kürdçe’dir.  Kürdçe’ye karşı gösterilen tutumdur.  Sol enternasyonalizm de, ümmetçi enternasyonalizm de  bu konuda, olumsuz düşünceler, eylemler içindedir…

Her ot kendi kökü üzerinde yükselir.  Kürdlerin kökü de elbette Kürdçe’dir.  Kürdçe’den koptun mu,  Kürd/Kürdistan mücadelesinin hiçbir anlamı kalmaz. Bu anlayışa karşı şöyle bir eleştiri yapılabilir. İşte Kürdistan’ın Güney…, Kürdistan Bölgesel Yönetimi…Herkes Kürdçe konuşuyor, Kürdçe yazıyıor, Kürdçe okuyor. Basın, radyo-TV Kürdçe… Ama orada da milli duygular çok zayıf.   Kürdi tavır, Kürdistani tavır çok zayıf… Sık sık ihanet yaşanıyor… Bu eleştiride haklılık payları var.  Bu bakımdan şöyle söylemek daha doğru… Kürdçe konuşma, yazma, okuma elbette çok önemli, elzem, ama yeterli değil… Milli duyguları, Kürdi, Kürdistani tutumları geliştirici bir eğitim sistemi de önemli…

Londra’da oturan bir Alman yazar düşünelim… Bu Alman’ın, Almanca mı yazdığı, İngilizce mi yazdığı hiç önemli değildir.  Ama, İstanbul’da, Ankara’da oturan bir Kürd yazar,   bu Alman yazar kadar  özgür ve rahat değildir.  Bu Kürd yazar, resmi ideolojinin baskısını her zaman hisseder.  En azından şöyle düşünür.  Kürdçe yazarsam beni ancak 15-20 kişi okur,  Türkçe yazarsam belki bin kişi okur. Bir yazarın böyle endişeler içinde olması, çok daha okunur olmak istemesi çok doğaldır Ticari kaygılar içinde olması da doğaldır.  Ama bu dönem, Kürdçe’yi yaşam dili haline getirme, yazı dili haline getirme dönemi olmalıdır.  Kürdler arasında Kürdçe okur-yazarlık arttığı zaman,  bütün bu kaygılar da azalacaktır.  Önümüzdeki dönemde bu tür çabaları arttırmak, geliştirmek gerekir.

Bülent Tekin’in Yazısı

Bülent Tekin, HDP’nin politikasını, Türk soluyla ilişkilerini eleştiren yazılar yazmaktadır. Kanımca, bu yazıları önemsemek,  üzerinde düşünmek gerekir. Bülent Tekin’nin son yazılarından biri ‘Kürdler , HDP’ye Oy Verneyebilir’  ( 7 Ekim 2018) başlığını taşımaktadır. Bu yazı 24 Haziran seçimlerinde  HDP listesinden seçilen iki milletvekilinin, HDP’den ayrılıp Türkiye İşçi Partisi (TİP)  geçişleriyle ilgilidir. Bülent Tekin, HDP’nin aday seçerken. Kürdlerden uzaklaştığını, Kürd/Kürdistan sorunları bunca ağırlık taşırken, Kürd olmayanları Meclise taşımanın hamallık olduğunu vurgulamaktadır.

Bu tür eleştiriler, Halil İdrahim Baran, Ümit Fırat gibi  Kürd aydınları tarafından da yapılmaktadır. Halil İbrahim Baran  ‘Seni Belediye Başkanı Yaptırmayacağız ( kürdistan24,  22 Ekim 2018, Ümit Fırat, HDP’nin Altı Yılı (kürdistan24, 22 Ekim 2018) başlıklı yazılarında   benzer eleştirilere yer vermektedir.

Bir Varsayım

7 Haziran 2015 seçimlerinde, HDP, TBMM’ye 80 milletvekili ile geldi. Bundan sonra, önce Varto’da, daha sonra Silvan, Yüksekova,  Cizre, Sur, Hazro gibi alanlarda  Demokratik Özerklikler açıklandı.  17 yerde bu açıklamaların  yapıldığı söyleniyor.  Bu açıklamaları yapan eş başkanlar gözaltına alındı, tutuklandı… Sur, Cizre, Yüksekova  gibi alanlarda  hendek savaşları başladı… Bu savaşlar sonunda Sur, Cizre gibi alanlar çok büyük bir tahribata uğradı. Binlerce genç Kürd yaşamını yitirdi.

Varsayım bu dönemle ilgilidir.

Gözaltına alınan, tutuklanan eşbaşkanların, emniyet’de, savcılıkta, mahkemede ve Cezaevinde, her yerde Kürdçe konuştuğunu düşünelim… Bu tutumun sadece bir ilçede değil, demokratik özerklik ilan edilen 17 alanda, aynı günlerde  gerçekleştirildiğini düşünelim. Demokratik özerklikten ne anlaşılıyorsa, bunun, Kürdçe olarak ifade edildiğini düşünelim. Doğal olan da zaten budur, Kürdlerin, Kürdçe konuşmasıdır.

Bu süreçte güvenlik birimleriyle, adalet birimleriyle, infaz birimleriyle tutuklular arasında, gerginlikler yaşanabilir. Örneğin, şöyle söylenebilir: Sen öğretmensin, avukatsın,  üniversite öğrencisisin, lise bitirmişsin, iş adamısın,  iş kadınısın, İstanbul’a gidip geliyorsun, mal alıyorsun, mal satıyorsun, Türkçe konuşuyorsun, burada Türkçe konuş. vs. Bu isteğe karşı şöyle denebilir: Ben elbette Türkçe biliyorum. Ama kendi anadilimle konuşacağım, Kürdçe konuşacağım… Bu  benim, Kürd olmaktan doğan bir hakkımdır, Kürd toplumunun bir üyesi olmaktan doğan bir hakkımdır. Doğal bir haktır…

Bu süreç sırasında, örneğin, savcılıkların, mahkemelerin önünde toplanan Kürdler de oturarak, yürüyerek,  eşbaşkanların tutumunu destekleyen,  gösteriler yapar. Kürdçe’yi savunan pankartlar taşır.

BU varsayımın bir boyutu da şudur. Kürd/Kürdistan sorunun uluslararası bir sorundur. Batı’nın demokratik kamuoyunun desteğini almak bu konuda önemlidir.  Batı’nın, demokratik kamuoyu,  anadil Kürdçe’nin konuşulmasından dolayı, devletle Kürdler arsında bir anlaşmazlık varsa,  Kürdleri destekleyebilir. Bu destek önemlidir. Ama hendek türü mücadeleler sürecinde, kimse, Kürdlere destek vermez.

Bütün bu süreç boyunca, HDP’nin 80 milletvekiliyle, Parlamento’da, eşbaşkanların, Kürd halkının tutumun destekleyici bir politika yürüteceği, bu ilişkileri geliştirici olacağı açıktır…

Olayları, bu varsayımın yaşama geçme yönünde geliştiğini düşünelim. Bunu ne gibi sonuçları olurdu? Böyle bir ortamda süreç nasıl gelişirdi?

Bu aslında doğal bir durumdur. Olması gereken budur.  Kişi olarak, bu varsayımda dile getirilmeye çalışılan düşüncelerin PKK/KCK düşüncesiyle ve eylemiyle uyuşmadığını ben de biliyorum.   Ama şu açık. Böyle bir süreç halkta çok olumlu bir etki yaratırdı. Bu Kürdçe’ye dönüş için bir adım olabilirdi.  Kürdçe’den uzaklaşmanın, Kürdçe’den kopmanın önü kesilebilirdi.

Seçimlik derslerde, 7 bin civarında  öğrencinin Kürdçe dersi almayı tercih ettiği söylenmektedir. Böyle bir sürecin yaşanması durumunda bu sayının yüzbin aşacağı, 120-130’ binlere ulaşabileceği söylenebilir. Bu da Kürtdçe öğrenim  konusunda, Kürdçe öğretmenliği konusunda  çok önemli bir sürecin başlamasını getirebilirdi. Küçük hakları bu şekilde geliştirmek,  haksızlıkların önüne bu şekilde geçmeye çalışmak önemli bir gelişme yaratabilirdi. Yine de bu tür varsayımların üzerinde durmanın yararı vardır.

YORUMLAR

$show=phone

| YENİ HABERLER_$type=blogging$count=24$color=red$pg=1$show=post$h=140

Ad

1 Eylül Barış Mitinleri,2,1. Dünya Savaşı,1,10 Ekim Gar Patlaması,2,10 Kasım,1,1071,1,11 Eylül Devrimi,1,12 Eylül Darbesi,4,148. Liste,1,15 Temmuz,13,16 Ekim,7,17-25 Aralık,1,24 Haziran Seçimleri,4,28 Şubat,1,3.Dünya Savaşı,1,3.Havalimanı,13,30 Ağustos Menüsü,1,30 Eylül,1,30 Eylül Seçimleri,12,4 Kasım Darbesi,3,5 Kasım,2,700.Hafta,4,A Haber,2,A101,1,AA,2,Aachen Maliyesi,1,Aaron Stein,1,AB,10,AB Ordusu,1,Abadi,2,ABD,549,ABD Adalet Bakanlığı,1,ABD Büyükelçiliği,1,ABD Ordusu,1,ABD Yaptırımları,10,Abdulfettah Sisi,2,Abdulkadir Karaduman,1,Abdulkadir Selvi,5,Abdullah Gül,1,Abdullah Öcalan,10,Abdurrahman Dilipak,2,Abdurrahman Gök,1,Abdülhamit Gül,1,Abdülhamit Han,1,Abdülkadir Selvi,11,Abdülkerim Saruhan,1,Abdüllatif Şener,3,Abid Şemdin,1,Abu Ali Hasan,1,Açıklama,96,Açlık,1,Açlık Grevi,2,Açlık Orucu,1,Açlık Sınırı,1,Adalet,1,Adalet Bakanlığı,2,Adalet ve Demokrasi Koalisyonu,2,Adana,5,Aday,4,Adaylık,1,Adıyaman,3,Adil Abdulmehdi,27,Adil Murat,1,Adli Yıl,1,Adnan Hüseyin,1,Adnan Oktar,5,Adolf Hitler,1,Af,14,Af Örgütü,2,Afganistan,7,Afram İshak,1,Afrika,4,Afrin,61,Afrin Yerel Meclisi,1,Agos,1,Agos Gazetesi,1,Ağır Ceza,1,Ağlama Dersleri,1,Ahlak,1,Ahmed Askeri,1,Ahmed Halil,1,Ahmet Davutoğlu,4,Ahmet Haci Raşid,1,Ahmet Hakan,11,Ahmet Halan,1,Ahmet Kaya,3,Ahmet Kural,1,Ahmet Şık,3,Ahmet Tahir Mustafa,1,Ahmet Takan,3,Ahmet Türk,6,Ahraruş Şam,1,Ahvaz,4,AIVD,1,AİHM,6,Aile,1,Ajan,2,Ak Parti,9,Akademi,1,Akademisyen,1,Akdamar Adası,1,Akdeniz,3,Akif Hamzaçebi,1,Akit Tv,2,AKP,185,Al Jazeera,1,Alaattin Çakıcı,3,Aldar Xelil,6,Aleksandr Lavrentyev,1,Aleksis Çipras,1,Aleviler,2,Alevilik,3,Aleyna Tilki,1,Alıkoyma,2,Ali Babacan,1,Ali Ekber Salihi,1,Ali Erbaş,2,Ali Hasan,1,Ali Haydar,2,Ali İhsan Karahasanoğlu,1,Ali Javanmardi,3,Ali Laricani,1,Alican Önlü,1,Alişan,1,Aliye Cihandide,1,Alkol,2,Almanya,61,Alparslan Kuytul,1,Altın,1,Altın Kuvvetler,1,Altun Kuvvetleri,1,Amasya,1,Ambargo,4,Amed,2,Amed Ahmed,1,Amed Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası,1,Amedspor,6,Amerika,31,Amerika Bayrağı,1,Amerika Birleşik Devletleri,8,Amerika Kongresi,1,Amerikanın Sesi,1,Amine Kadiri,1,Amjad Hossein Panahi,1,Ammar Hakim,1,Amude,1,Amude Sineması,1,Ana Akım Medya,1,Anaakım Medya,2,Anadilde İbadet,1,Anadolu,1,Anadolu Ajansı,1,Analiz,2,Anatoliy Antonov,1,Anavatan Partisi,1,Anayasa,4,Anayasa Mahkemesi,3,Anbar,3,Andımız,4,Andrew Brunson,52,Andrey Novikov,1,Android,1,Andy-Ar,1,Angela Merkel,6,ANHA,2,Anıtkabir,1,Ankara,30,Ankara Barosu,1,Ankara Büyükelçisi,1,Ankara Gar Saldırısı,1,Ankara Garı,2,Ankara Valiliği,1,Anket,21,Anlaşma,3,Anma,2,Anna Politkovskaya,1,Anne,1,Antalya,1,Antiterör,1,AP,3,Apê Musa,1,Apple,2,Ara Güler,1,Arama,1,Arap,1,Arap Aşiretleri,2,Arap Birliği,1,Arap Medyası,1,Arap Ülkeleri,2,Araplar,16,Araplaştırma,2,Aras Şeyh Cengi,1,Araştırma,4,Arda Turan,4,Ardahan,1,Arıcılık,1,Arjantin,2,Arkeoloji,1,Arpa,1,Artuklu,1,Asayiş,3,Asgari Ücret,2,Asimilasyon,2,Asker,10,Askeri Araç,2,Askeri Devriye,2,Askeri Meclis,1,Askeri Sevkiyat,4,Askeri Tatbikat,4,Askeri Tören,3,Askeri Üs,8,Askeri Yardım,2,Asliye Hukuk Mahkemesi,1,Asrın Hukuk Bürosu,1,Astana Zirvesi,1,Aşiretler,2,Atama,4,Atanmayan Öğretmenler,1,Atatürk,5,Atatürk'e Hakaret,3,Atatürkçülük,1,Ateizm,4,Atilla Taş,1,Atom Bombası,1,Avam Kamarası,1,Avan Necmeddin,1,Avesta Yayınları,2,Avidgor Liberman,1,AVM,1,Avrupa,12,Avrupa Birliği,25,Avrupa Komisyonu Parlamenterler Meclisi,1,Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi,1,Avrupa Parlamentosu,1,Avukat,1,Avustralya,2,Avusturalya,1,Avusturalya Marşı,1,Avusturya,1,Ay,1,Ayakkabı,2,Ayaklanma,1,Ayasofya,1,Aydın,1,Aydınlık,1,Ayetullah Ali Hamaney,12,Ayetullah Ali Sistani,5,Ayetullah Humeyni,1,Ayhan Bilgen,7,Aykut Erdoğdu,2,AYM,3,Ayn İsa,1,Ayrılık,1,Ayşe Acar Başaran,8,Ayşe Çelik,1,Ayşe Hiso,1,Ayşegül Akgün,1,Azad Barış,1,Azerbaycan,5,Azeriler,1,Azez,2,Aziz Sancar,2,Badinan,1,Bafil Talabani,1,Bağdadi,2,Bağdat,8,Bağımsız Devletler Topluluğu,1,Bağımsızlık,6,Bahman Ghobadi,1,Bahoz,1,Bahoza,2,Bahreyn,4,Bahtiyar Ali,1,Bakanlık,2,Bakırköy Cezaevi,1,Bakur,1,Bal,1,Balistik Füze,4,Balkanlar,1,Bangladeş,1,Bankacılık,3,Baraj,1,Barcelona,1,Barış,5,Barış Akademisyenleri,1,Barış Anneleri,2,Barış Atay,7,Barış Gücü,1,Barış Mitingi,3,Barış Yarkadaş,1,Barrack Obama,2,Bartın,1,Barzan,1,Barzani,2,Barzani Hareketi,1,Barzaniler,1,Basın,5,Basın Açıklaması,1,Basra,23,Basra Körfezi,3,Basra Valisi,1,Başak Demirtaş,4,Başaran Holding,1,Başbakan,4,Başik,1,Başkan Erdoğan,1,Başörtüsü,1,Başur,2,Batı Kürdistan,6,Batman,6,Bavyera,1,Bay Kürt,1,Bayram,1,BBC,5,BBP,2,BDDK,1,BDT,1,Bebek,1,Bedel Boseli,4,Bedel Encu,1,Bedelli Askerlik,17,Bediüzzaman,1,Begerd Dilşad Talabani,1,Behdinan,1,Behram Kasımi,4,Behruz Çomani,1,Bekir Bozdağ,2,Bekir Kaya,2,Bekir Pakdemirli,2,Belçika,2,Belediye,2,Belediye Başkanı,2,Belgesel,1,Belh,1,Beluc,1,Belucistan,4,Benyamin Netanyahu,3,Beraat,1,Berat Albayrak,20,Berhem Salih,38,Beritan,1,Berkay,4,Bernard Henri Luvy,1,Bernard Hevi Levy,1,Besna Tosun,1,Beşar Caferi,1,Beşar Esad,17,Beşir Haddad,1,Beta Ayakkabı,1,Beyaz Miğferler,1,Beyaz Saray,5,Beyaz Tv,1,Bîblîyografyaya Kirmanckî (Zazakî),1,Bienal,1,Bienale,1,Bilal Erdoğan,1,Bilgi,2,Bilim,14,Bilim İnsanları,4,Binali Yıldırım,7,Biradost,1,Birakuji,1,Birkar Koçer,1,Birlik,1,Birma,1,Bismil,1,Bitcoin,2,Bitkiler,2,Bitlis,3,Biyometri,1,Bloomberg Markets,1,BM,33,Bokan,1,Boks,2,Bombalı Saldırı,3,Boykot,2,Bozkurt İşareti,1,Brain Hook,1,Brent Petrol,1,Brett Mcgurk,8,Brezilya,2,Britanya İşçi Partisi,1,Brunson,4,Buğday,1,Burhan Kuzu,2,Bursa,2,Bülent Arınç,4,Bülent Parlak,1,Bülent Turan,1,Büst,1,Bütçe,6,Büyük Kürdistan,1,Büyükelçi,1,Cabbar Yaver,1,Cambridge Üniversitesi,1,Camii,3,Can Dündar,10,Canlı Bomba,1,Casusluk,1,CDU,1,Celal Şengör,2,Celal Talabani,6,Celevla,1,Celp Dönemi,3,Cemal Abdulnasır,1,Cemal Enginyurt,2,Cemal Kaçıkçı,12,Cemal Kaşıkçı,52,Cemevi,1,Cemil Bayık,9,Cenaze,1,Cenaze Töreni,1,Cenevre,3,Ceng Sağnıç,1,CENTCOM,2,Cerablus,3,Ceyş el Adl,1,Ceza,2,Cezaevi,17,Cezaevleri,1,Cezayir,1,Cezire Kantonu,1,Chael Sonnen,1,Charles Aznavour,1,Charles Baudelaire,1,CHP,91,CIA,4,Cihan Aydın,1,Cihan Kolivar,1,Cihangir Haciyev,1,Cihangir İslam,6,Cihatçı Gruplar,4,Cinayet,4,Cinderes,2,Cinsel İlişki,1,Ciwan Mustafa,1,Cizire Kantonu,1,Cizre,3,Cizre Fırtınası,7,Cizre Kantonu,1,CNN,1,CNN International,1,CNPS,1,CPT,1,Cristiano Ronaldo,2,Cuma Namazı,3,Cumartesi Anneleri,6,Cumhur İttifakı,9,Cumhurbaşkanı,13,Cumhurbaşkanı Adayı,3,Cumhurbaşkanlığı,6,Cumhurbaşkanlığı Külliyesi,2,Cumhuriyet,1,Cumhuriyet Gazetesi,10,Cumhuriyet Vakfı,1,Cumhuriyetçiler,1,Cübbeli Ahmet,2,Cüppeli Ahmet,1,Çağdaş Edebiyat,1,Çağdaşlık,1,Çağlayan Adliyesi,1,Çamur,1,Çarşema Sor,1,Çatışma,18,Çav Bella,4,Çekilme,1,Çerkesler,1,ÇHD,2,Çıplak Arama,1,Çiftçiler,2,Çile,1,Çilê Havinê,1,Çin,30,Çocuk,3,Çocuk işçi,1,Çocuk İşçiler,1,Çocuklar,4,Çoğunluk Hükümeti,1,Çopi Fettah,1,Çözüm Süreci,6,Çukurca,1,DAEŞ,1,Danıştay,9,Danimarka,1,Darbe,3,DARPA,1,Dava,18,Dava Partisi,1,David Hockney,1,David Pollock,1,DBP,3,Deistler,1,Deizm,2,Deizm Derneği,1,Demet Akalın,1,Demirci Kawa,1,Demirören Grubu,2,Demirtaş,1,Demiryolu,1,Demografi,2,Demokrasi,3,Demokratlar,1,Deney,1,Dengbej,1,Dengir Mir Mehmet Fırat,1,Denis Mukwege,3,Deniz Baykal,1,Deniz Yücel,1,Deniz Zeyrek,2,Deprem,4,Derbendîxan,1,Dergi,1,Dernekler,1,Dersim,5,Deryas û Laşekan,1,Destek,6,Devir,1,Devlet Bahçeli,45,Devlet Bakanı,1,Devlet Kurumları,1,Deyrezzor,38,DGM,1,DHKP/C,1,Dış Borç,1,Dış Güçler,1,Dış Siyaset,9,Dışişleri Bakanlığı,1,Dihok,1,Din,20,Dindar,2,Dirayet Dilan Taşdemir,1,Diriliş Ertuğrul,1,Disiplin Cezası,1,Diyala,2,Diyanet,2,Diyanet İşleri,5,Diyar Berwari,1,Diyarbakır,53,Diyarbakır Barosu,4,Diyarbakır Barosu Başkanı,1,Diyarbakır Cezaevi,1,Diyarbakır Kitap Fuarı,2,Dmitry Peskov,1,DNA,1,Doğa,2,Doğa Felaketi,1,Doğal Ürünler,1,Doğalgaz,2,Doğu Anadolu Bölgesi,1,Doğu Kürdistan,22,Doğu Perinçek,6,Doğu Suriye,1,Doğum,3,Dolandırıcılık,1,Dolar,36,Domates,1,Domuz Gribi,1,Dona,1,Donald Trump,84,Dougla Siliman,1,Döviz,11,Dr. Quantum,1,Dr. Rewaz Fayeq,1,DSG,148,DSM,30,DTK,3,Dubai,1,Duhok,4,Duhok Üniversitesi,1,Duran Kalkan,9,Durand Hattı,1,Dursun Çiçek,2,Duruşma,3,Düğün,2,Dünya,34,Dünya Basını,1,Dünya Doğayı Koruma Vakfı,1,Dünya Ekonomi Fonu,1,Dürziler,1,DW,1,DYP,1,E-devlet,1,Ebru Gündeş,2,Ebu Adil,2,Ebu Bekir Efendi,1,Ecstasy,1,Edebiyat,5,Edebiyat Ödülleri,1,Edinburh,1,Edip Yüksel,2,Edirne,2,Edirne Cezaevi,2,Ege Denizi,1,Eğitim,30,Eğlence,1,Ehmedê Mala Musa,1,Ehmedê Xanî,1,Ekmek,3,Ekmek Kuyruğu,1,Ekoloji,2,Ekonomi,212,Ekonomik Kriz,21,Ekrem Ahmed,1,El Bab,1,El Bukemal,1,El Kaide,2,El Kaim,1,El Nusra,3,El Suse,1,El Vataniyye,1,El-Bukemal,1,El-Meyadin,1,El-Nusra,2,Elazığ,1,Elektrik,1,Elektrik Kabloları,1,Elementler,1,Eleştiri,3,Elin Ersson,1,Eliot Engel,1,Elisabetta Trenta,1,Emce Huseyn Penahi,1,Emek,3,Emek ve Demokrasi Platformu,1,Emeklilik,2,Emine Erdoğan,1,Emine Umer,2,Emmanuel Macron,16,Emniyet,1,Endêşe,1,Endonezya,1,Enerji,7,Enfal,1,Enfal Harekatı,1,Enflasyon,10,Engin Altan Düzyatan,1,Enis Berberoğlu,5,ENKS,15,ENSAR Vakfı,1,Enver Yılmaz,1,Erbil,30,Erbil Kitap Fuarı,2,Erdem Gül,1,Erdoğan,5,Eren Erdem,2,Eric Pahon,1,Erkan Baş,7,Ermeni Soykırımı,1,Ermeniler,3,Ermenistan,2,Ersin Turhan,1,Erşad Salihi,1,Ertuğrul Kürkçü,3,Esad,5,Esed Adani,1,Esir,1,Eskişehir,2,Esma Esad,1,Esnaflar,1,Eşkan,1,Eşref Fakıbaba,1,Etiyopya,1,Euro,11,Ev,1,Ev Hapsi,4,Evanjelik,1,Evrensel,1,Evrim,1,Eyalet,1,Eylem,6,Eymen Şemeri,1,Ezan,2,Ezdihan,1,Ezidi,4,Ezidiler,6,F-16,1,F-22,1,F-35,3,Facebook,1,Faik Öztrak,1,Faili Meçhul,1,Faiz,4,Fakirlik,1,Falling Stars,1,Farsça,1,Farz,1,Faşizm,4,Fatih Mehmet Maçoğlu,3,Fatih Portakal,3,Fatma Bostan Ünsal,1,Fatma Kurtalan,1,Fazıl Berwari,1,Fazıl Mirani,4,Federalizm,4,Federasyon,1,Federica Mogherini,1,Fehim Taştekin,2,Fehmi Tosun,1,Ferhat Aktaş,1,Ferhat Tunç,3,Ferit Eseserd,1,Ferman,1,Fethullah Gülen,7,Fetih,1,Fetih Koalisyonu,1,FETÖ,29,Fettullah Gülen,1,Feylak'uş Şam,1,Fezleke,1,FHKC,1,Fıntık,1,Fırat Bölgesi,1,Fırat Kalkanı,1,Fırat'ın Doğusu,17,Fırın,2,Fırtına,1,Fields Madalyası,1,Figen Yüksekdağ,4,Filipinler,1,Filistin,7,Filiz Kerestecioğlu,1,Film,1,Film Festivali,2,Financial Times,1,Firar,2,First Lady,1,Fitch Ratings,5,Fizik,1,Foreign Affairs,1,Fotoğrafçı,1,FOX TV,3,Francis Fukuyama,1,Frank-Walter Steinmeier,1,Fransa,47,Friedrich Ebert,1,Fuad Eliko,1,Fuad Hüseyin,12,Fuad Masum,2,Fuat Hüseyin,5,Fuat Masum,4,Furkan Vakfı,1,Futbol,12,Füze,3,Fyodor Yemelyanenko,1,G,1,Galatasaray Lisesi,1,GAP,1,Garantör Ülkeler,1,Gardiyan,1,Garo Paylan,1,Gazeteci,13,Gazeteciler,4,Gazetecilik,3,Gazeteler,3,Gaziantep,2,Gazze,2,Gelo İsa,2,Gemi,1,Genel Grev,7,Genel Seçimler,3,General,2,Geng Şuang,1,Geniş Kapsamlı Meclis,1,Gerry Rice,1,Gezi,3,Ghassan Kadi,1,Gıda,4,Gıda Fiyatları,1,Gire Spi,8,Girê Spî,6,Girespi,1,Gizem,1,Gizli Tanık,1,Golan Tepeleri,1,Golshifteh Farahani,1,Google,1,Goran,8,Goran Hareketi,19,Göç,7,Göçmen,1,Görüşme,7,Gözaltı,13,Grev,4,Gulan Avcı,1,Gurme,1,Gülnaz Karataş,1,Gültan Kışanak,4,Gümrük,1,Günay Kubilay,3,Gündem,52,Güneş Enerjisi,1,Güney Afrika,2,Güney Asya,1,Güney Kore,6,Güney Sudan,1,Güneydoğu Anadolu Bölgesi,2,Gürsel Tekin,1,Güvanlik,1,Güven,1,Güvenlik,445,Güvenlik Soruşturması,1,Güvenlik Zirvesi,1,Haber,1,Haber Türk Gazetesi,1,Habertürk,1,Habib Nurmuhammedov,1,Hac,1,Haci Omeran Sınır Kapısı,1,Hacin,7,Haciz,1,Hadi Amiri,9,Hain,1,Hajin,5,Hak İhlalleri,1,HAK-PAR,3,Hakan Albayrak,1,Hakan Atilla,2,Hakaret,2,Hakimullah Mesud,1,Hakkari,8,Halebce,2,Halep,2,Halkbank,3,Halkevleri,1,Haluk Levent,1,Haluk Pekşen,1,Hamas,2,Hambach Ormanı,2,Hamdi Ulukaya,1,Hami Aksoy,1,Hamide Yiğit,1,Hamilelik,1,Hamilelik Testi,1,Hamrin Dağı,2,Hanekin,2,Hangaw,1,Hani,2,Hapis Cezası,5,Hapishane,2,Haras el-Din,1,Harita,1,Harper Nielsen,1,Harran Üniveristesi,2,Harun Yahya,1,Hasan Nasrallah,2,Hasan Ruhani,9,Hasan Sivri,1,Hasankeyf,1,Haseke,4,Hastalık,1,Hastane,1,Haşdi Şabi,29,Hatay,4,Hatice,1,Hatice Cengiz,2,Hava Durumu,1,Hava Saldırısı,4,Hava Savunma Sistemi,3,Havaalanı,6,Havayolu,1,Havice,1,Havuz Medyası,3,Hawarî Kurd,1,Hayata Dönüş,1,Hayati Yazıcı,1,Haydar Abadi,18,Haydar Şeşo,1,Haymana,1,Hayrullah Abdulkerim,1,Hayvanlar,3,Hazine Bakanlığı,5,HDK,8,HDKA,3,HDP,223,HDP Kadın Meclisi,1,HDP Şanlıurfa 2. Olağan Kongresi,1,Heather Nauert,3,Hecin,3,Hediye,2,Heiko Mass,4,Hejin,1,Helikopter,3,Hemin Hawrami,3,Hendek,3,Hendrên Muhammed,1,Hengaw,1,Hesen Mihemed Elî,1,Hevi Mustafa,2,Hewreman,1,Heyet Tahrir Şam,3,Heykel,4,HHB,1,Hıncal Uluç,2,Hıristiyanlar,3,Hıristiyanlık,1,Hırsızlık,1,Hidayet Abdullahpur,1,Hilal Cebeci,4,Hillary Clinton,2,Hindistan,9,Hiper Enflasyon,1,Hipersonik Füzeler,1,Hisse,1,Hîwa Xizirî,1,Hizan,1,Hizbullah,9,Hollanda,3,Hortum,1,Hoşyar Siveyli,1,Hotiç,1,HPG,2,Hrant Dink,2,HSK,1,HTŞ,1,Hukuk,8,Hulusi Akar,15,Humus,1,Husiler,1,Huzistan,4,Hüda-Par,5,Hükümet,12,Hürriyet,1,Hürriyet Gazetesi,5,Hüseyin Avni Mutlu,1,Hüseyin Kaçmaz,1,Hüsnü Mahalli,1,Hüsnü Ordu,1,Iğdır,1,Ilısu Barajı,1,Imer Kalo,1,IMF,8,Instagram,3,INTERPOL,4,Iphone,3,Irak,305,Irak Başbakanı,5,Irak Cumhurbaşkanı,28,Irak Federal Polisi,1,Irak Federal Yüksek Mahkemesi,1,Irak Halkları,1,Irak Hava Kuvvetleri,2,Irak Meclis Başkanı,1,Irak Meclisi,1,Irak Ordusu,9,Irak Petrol,1,Irkçı,2,Irkçılık,5,ISNA,1,IŞİD,129,İbadet,1,İbrahim Ayhan,5,İbrahim Biro,3,İbrahim Caferi,1,İbrahim Halil Baran,3,İbrahim Halil Gümrük Kapısı,1,İbrahim Halil Sınır Kapısı,1,İbrahim Kalın,7,İbrahim Sediyani,1,İç Savaş,5,İçişleri Bakanlığı,7,İdam,22,İddia,14,İddianame,1,İdlib,170,İdlip,1,İdris Baluken,1,İdris Mahmudzade,1,İfade,2,İflas,2,İHA,3,İhbar,1,İHD,2,İhlal,1,İhracat,2,İhraç,1,İhsan Eliaçık,1,İhsan Şenocak,1,İki Faktörlü Kimlik Doğrulaması,1,İl-20,3,İlam,1,İlber Ortaylı,2,İletişim,1,İlginç,8,İlginç Haberler,1,İlham Ahmed,2,İlhan Omar,1,İmam,2,İmam Hatip Lisesi,1,İmam Taşçıer,1,İmar Affı,1,İmralı,3,İmralı Notları,1,İncirlik Üssü,2,İnfaz,1,İngiltere,24,İnsan Dışkısı,1,İnsan Hakları,25,İnsan Hakları Derneği,2,İnsan Hakları İhlalleri,14,İnsani Koridor,1,İnsanlık Suçu,1,İnsansız Hava Aracı,1,İnşa Koalisyonu,3,İnşaat-İş,1,İnternet,3,İntikam,1,İOS,1,İphone,1,iPhone Xr,1,iPhone Xs,1,iPhone Xs Max,1,İran,291,İran Büyükelçiliği,1,İran Devrim Muhafızları,9,İran Pasdarları,4,İran Rejimi,4,İrfan Kerküklü,2,İrlanda,2,İshak Sağlam,1,İskoçya,2,İslam,12,İslam Alimleri,1,İslam Dünyası,1,İslam Kardeşliği,1,İslamabad,1,İslamcılık,1,İslami Aşırı Gruplar,1,İsmail Beşikçi,11,İsmail Cem Halavurt,1,İsmail Devrim,2,İsmail Hurmali,1,İsmail Metin Temel,1,İsmail Metin Temelli,1,İsmet Yüce,1,İspanya,5,İsrail,47,İstanbul,48,İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı,2,İstanbul Büyükşehir Belediyesi,1,İstanbul Kürt Enstitüsü,1,İstasyon Meydanı,1,İstatistik,1,İstifa,10,İstihbarat,1,İsveç,5,İSveç Parlamentosu,1,İsviçre,2,İş Bankası,5,İş Kazaları,2,İşçi,1,İşçi Partisi,1,İşçiler,7,İşid,1,İşkence,5,İşsizlik,5,İtalya,2,İtlaat,4,İttifak,22,İttlaat,1,İYİ Parti,38,İzmir,8,İzzet Abdulaziz,1,Jacob Kirkegaard,1,James Jeffrey,12,James Mattis,2,Jan Kubil,1,Jane Marriott,1,Japonya,6,JDP,1,Jens Stoltenberg,1,Jim Carrey,1,Jim Mattis,2,JİT,1,JİTEM,2,John Bolton,4,John Ging,1,John Sullivan,2,John Wilkes,1,Jon Wilks,1,Jordan Random,1,Joseph Anderson,1,Joseph Dunford,3,Joseph Votel,1,JÖH,2,Justin Trudeau,2,K24,1,Kabil,1,Kabine Toplantısı,1,Kaçakçılık,2,Kadıköy,1,Kadın,2,Kadın Hakları,1,Kadınlar,7,Kadir kasırga,1,Kadir Topbaş,2,Kahraman,1,Kahvaltı,1,Kahve,1,Kamçı Cezası,1,Kamışlo,4,Kamiran Haco,1,Kamişlo,1,Kanada,4,Kanal,1,Kanal D,1,Kandil,2,Kanser,1,Kanun,2,Kanun Devleti,1,Kara Para,1,Karadeniz,1,Karar Gazetesi,1,Karargah,1,Karikatür,1,Karlov,1,Kars,1,Karşı Gazetesi,1,Karwan Haşim,1,Kasım Süleymani,8,Kasırga,1,Kaşar Bank,1,Katalonya,3,Katar,9,Kathryn Mayorga,1,Katılım Bankaları,1,Katılım Oranları,2,Kati Piri,1,Kavga,3,Kavmiyetçilik,1,Kawa Azizi,1,Kayhan Kalhor,1,Kayıp,3,Kayseri,2,Kayseri Belediyesi,1,Kayyım,4,Kayyum,11,Kaza,9,Kazak Pen,1,Kazakistan,1,KCK,6,KDP,103,KDP-İ,6,KDP-S,2,KDSP,1,Kedicikler,1,Kehanet,1,Kelime,1,Kelly Berneado,1,Kemal Ahmednejad,2,Kemal Göktaş,2,Kemal Kılıçdaroğlu,16,Kemal Kurkut,2,Kemal Öztürk,1,Kemalizim,1,Kemalizm,2,Ken Loach,1,Kenan Evren,1,Kenevir,1,Kepenk Kapatma,1,Kerbela,2,Kerim Dawid Köyü,1,Kerim Has,1,Kerim Husami,1,Kerim Şengari,1,Kerkük,62,Kerkük Güvenli,1,Kerkük Meclis Başkanı,1,Kerkük Tarihi,1,Kerkük'ün İşgali,1,Kermes,1,KGB,1,KHK,2,Kıble,1,Kınama,4,Kıpti,1,Kırgızistan,2,Kırsal Alan,1,Kış Saati,2,Kızıltepe,2,Kilis,1,Kilise,1,Kimlik,1,Kimyasal Silah,6,Kindar,1,Kino Gabriel,4,Kira,2,Kirmanckî,1,Kirmaşan,4,Kitap,10,Kitap Fuarı,1,KKP,2,Klasik Edebiyat,1,Klasik Müzik,1,Klip,1,KNK,1,Koalisyon,1,Kobani,31,Kobani Üniversitesi,1,Koçer Birkar,3,Kolber,1,Kolombiya,1,Komando,1,Komel,5,Komela,1,Kommersant Gazetesi,1,Komplo,1,Komutan,1,Komünist Partisi,1,Komünler,2,KONDA,1,Konfederalizm,1,KONGRA-GEL,1,Kongre,1,Kongre Seçimleri,1,Konkordato,2,Konser,1,Konsolosluk,4,Kooperatif,1,Koray Aydın,2,Korucu,2,Korucular,1,Kosalan,1,Kosova,2,Kosret Resul,3,Koye,10,Kozluk,1,Körfez Ülkeleri,3,Köşe Yazısı,26,Köşk,1,Kral Selman,1,Kredi Kartı,1,Kremlin,1,Kriz,10,Kubad Talabani,3,Kudüs,2,Kudüs Gücü,2,Kulis,1,Kumar,1,Kumarhane,1,Kur'an,1,Kuraklık,1,Kurdane,3,Kurdistan,1,Kurdistan Petrol,1,Kurs,1,Kutbettin Nurlubaş,1,Kutsal Savunma Haftası,1,Kuveyt,2,Kuzey Kore,5,Kuzey Suriye,106,Kuzey Suriye Federasyonu,1,Kuzey ve Doğu Suriye Hükümeti,1,Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi,2,Küba,1,Kültür,12,Kürdistan,274,Kürdistan Antiterör Gücü,1,Kürdistan Bağımsızlık Referandumu,4,Kürdistan Bayrağı,1,Kürdistan Bölgesi,255,Kürdistan Bölgesi Başkanı,1,Kürdistan Bölgesi Parlamento Seçimleri,9,Kürdistan Cumhuriyeti,1,Kürdistan Demokrat Partisi,1,Kürdistan İslami Toplum Partisi,1,Kürdistan Komünist İşçi Partisi,1,Kürdistan Komünist Partisi,2,Kürdistan Parlamento Seçimleri,1,Kürdistan Parlamentosu,1,Kürdistan Partileri,1,Kürdistan Seçim ve Referandum Komisyonu,1,Kürdistan Üniversitesi,1,Kürdistani Partiler,1,Kürt,10,Kürt Aydınları,2,Kürt Devleti,1,Kürt Dili,3,Kürt Edebiyatı,2,Kürt Enstitüsü,1,Kürt Halkı,2,Kürt Hareketi,1,Kürt İlleri,1,Kürt Milletvekili,1,Kürt Partileri,7,Kürt Seçmen,2,Kürt Sorunu,3,Kürt Tarihi,2,Kürt Toplumu,1,Kürt Tutsak,2,Kürt Ulusal Birliği,2,Kürt Yayınevleri,1,Kürt Yazarlar,1,Kürtaj,2,Kürtçe,22,Kürtçe Ezan,1,Kürtçe Rap,1,Kürtçe Sözlük,1,Kürtçülük,1,Kürtle,1,Kürtler,180,KYB,14,Laleş,2,Latif Reşid,3,Lawen Redar,1,Lazkiye,2,Levent Gültekin,1,Levent Üzümcü,1,Leyla Güven,6,Leyla Zana,1,LGBT,1,Libya,3,Lice,7,Liderler Zirvesi,1,Liliane Maury Pasquier,1,Lisa Çalan,1,Liza Kakei,1,Loghman,1,Loghman Moradi,5,Lokman Muradi,1,Londra,1,Lorna Harries,1,Ludwig van Beethoven,1,Luqman Muradi,1,Lübnan,5,Maarif Vakfı,1,Maaş,2,Mabata,1,Mabeta,1,Macar Kameraman,1,Macaristan,2,Mafya,1,Magazin,16,Mahabad,3,Mahabad Kürdistan Cumhuriyeti,1,Mahfi Eğilmez,1,Mahkeme,46,Mahkum,2,Mahmud Abbas,1,Mahmud Ahmedinejad,1,Mahmur,2,Mahmut Alınak,2,Mahmut Toğrul,1,Mahsuni Karaman,1,Mainichi,1,Makale,38,Makedonya,2,Makele,4,Maliye Bakanı,1,Mam Celal,1,Manisa,1,Mansur Yavaş,3,Manşet,1,Manşetler,1,Maraş,3,Mardin,7,Mariya Zaharova,5,Mark Harris,1,Maruf Aydın,1,Matematik,2,Matthew Toller,1,Mavi Işık,1,Mazlum Ebdi,1,Mazlum Kobani Görüşme,1,McGurk,1,McKinsey,3,MEB,2,Meclis,8,Meclis Seçimleri,1,Mecliste Yemin Töreni,1,Medeni Yıldırım,1,Medicis Edebiyat Ödülleri,1,Medya,29,Medya Oscarları Ödül Töreni,1,Mehdi Eker,1,Mehmet Akif Ersoy,1,Mehmet Ali Aslan,1,Mehmet Ali Erbil,1,Mehmet Ali Tosun,1,Mehmet Barlas,4,Mehmet Dokbay,1,Mehmet Metiner,8,Mehmet Müezzinoğlu,1,Mehmet Özhaseki,3,Mehmet Rüştü Tiryaki,1,Mehmet Şerif Çamcı,1,Mehmet Şimşek,2,Mehmet Toğrul,1,Mehmet Yavuz,2,Mehtap Yılmaz,4,Meksika,4,Mela Bahtiyar,4,Melania Trump,3,Melih Altınok,1,Melih Gökçek,11,Menbic,31,Menbiç,1,Meng Hongwei,4,Menü,1,Menzil,1,Menzil Şeyhi Diyaüddin,1,Meral Akşener,17,Meral Akşener'in Evi,1,Meral Danış Beştaş,2,Meriwan,3,Merkez Bankası,15,Mersin,2,Mesrur Barzani,11,Mesut Barzani,40,Meteoroloji,1,Metin Dağı,1,Metropoll,1,Mevlüt Çavuşoğlu,19,Mevlüt Mert Altıntaş,1,Mezar Taşı,1,Mezopotamya Ajansı,2,Mezzeh,1,MGK,1,MHP,109,Mıgırdiç Margosyan,1,Mısır,13,Michael Rubin,1,Mihail Bogdanov,2,Mihemed Elî Etrûşî,1,Mihraç Ural,1,Mihyedin İbrahim,1,Mike Pence,2,Mike Pompeo,25,Military Times,1,Millet Kıraathanesi,1,Milletvekilleri,2,Milli Eğitim Bakanı,2,Milli Savunma Bakanlığı,4,Milliyetçilik,2,Milyarder,1,Mimarlar Odası,1,Minbiç,16,Minye,1,Miras,1,Mirza Mihemed,1,MİT,9,MİT Tırları,1,Mithat Sancar,1,Miting,1,Miyanduab,1,Mizah,1,Moda,1,Molla Ömer,1,Moody's,2,Mordem,1,Moskova,2,Mr. Kurd,1,MSD,1,Muammer Güler,1,Muammer Kaddafi,2,Muhalefet,4,Muhalifler,2,Muhammed Ali Caferi,1,Muhammed Bakıri,1,Muhammed bin Selman,5,Muhammed Cevad Zarif,1,Muhammed Haci Mahmud,1,Muhammed Halbusi,2,Muhammed Mahsub,1,Muhammed Selman,1,Muhammet Kutsi,1,Muharrem Ayı,1,Muharrem İnce,10,Muhsin Yazıcıoğlu,1,Muhtarlar,3,Mukiryan,1,Mukteda es-Sadr,8,Murat Çelikkan,1,Murat Emir,1,Murat Karayılan,10,Murat Sabuncu,1,Murtaza Abadi,1,Musa Anter,1,Musavvat Dervişoğlu,1,Mustafa Bali,1,Mustafa Barzani,3,Mustafa Destici,1,Mustafa Karasu,2,Mustafa Kemal Atatürk,1,Mustafa Sarıgül,1,Mustafa Tuna,2,Mustafa Xoşnaw,1,Musul,3,Müebbet,2,Müge Anlı,1,Mühimmat,1,Mülteci,4,Mülteciler,3,Münbiç,5,MÜSİAD,1,Müslümanlar,3,Müzakere,2,Müzik,9,MYK,4,Nadia Murad,9,Nakşibendi Cemaati,1,Namaz,1,Napolyon Bonapart,1,Nasıl Yapılır,1,Nasr Koalisyonu,4,Nasrallah,3,NATO,23,Nazım Debax,1,Nazlı Ilıcak,1,Necef,1,Neçirvan Barzani,19,Nedim Şener,2,Neolitik Kafe,1,Neşe Karaböcek,1,Netanyahu,2,Netflix,1,Neues Deutschland,1,Nevşin Mengü,1,New York,1,New York Times,6,Newey Nu,1,Newroz,2,Nezavisimaya,1,Nicholas Rion Lonnie,1,Nicolás Maduro,3,Nihat Doğan,2,Nihat Hatipoğlu,1,Nike,1,Nikki Haley,4,Nikolay Surkov,1,Nikos Nikos,1,Nimetullah Erdoğmuş,1,Ninova,2,Nobel,2,Nobel Barış Ödülü,6,Nobel Ödülü,5,Norveç,6,Noşirvan Mustafa,1,Numan Kurtulmuş,4,Nurettin Turgay,1,Nurettin Yıldız,1,Nuri Mahmud,3,Nuri Maliki,5,Nursel Aydoğan,1,Nurullah Edemen,1,Nusr-Et,3,Nusrettin Maçin,1,Nüfus,2,Nükleer Silah,3,Nükleer Silah Anlaşması,1,Nükleer Silah Antlaşması,3,Obezite,1,ODTÜ,1,Odunpazarı,1,OECD,1,OHAL,1,Okullar,3,Operasyon,24,Optimar,1,Orak Meclisi,1,ORC Araştırma Şirketi,1,Ordu,4,Organ Mafyası,1,Orhan Gencebay,2,Orhan Miroğlu,1,Orhan Pamuk,1,Ori Asia,1,Orman Yangını,2,Orta Asya,1,Ortadoğu,118,Ortak Devriyeler,3,Osman Öcalan,2,Osmanlı,1,Otlu Peynir,1,Otomotiv,2,Otonomi,1,Ovacık,2,Oxford,1,Oy Pusulası,1,Oyama Karate Şampiyonası,1,Oyuncu,2,Öcalan,1,Ödemeler,1,Ödül,2,Ödül Töreni,1,Öğrenciler,5,Öğretim,4,Öğretmen,1,Öğretmenler,1,Ölüm İlanı,1,Ölüm Oruç,1,Ömer Ali Seyid,1,Ömer Çelik,6,Ömer Faruk Gergerlioğlu,1,ÖNDER,1,ÖSO,40,ÖSP,2,Özel Güvenlik Bölgesi,2,Özel Harekat,1,Özerklik,3,Özgür Mumcu,1,Özgürlük Heykeli,1,Özgürüz,1,Öztürk Yılmaz,2,Pacel Talabani,1,Pahalılık,1,Pakistan,3,Papa,2,Papaz,1,Papirus,1,Para,2,Paraguay,1,Paris,1,Parlamento,2,Parlamento Seçimleri,7,Parti,1,Pasdaran Ordusu,3,Pasifik Okyanusu,1,Patlama,10,Patriot Füzeleri,1,Pavel Sorokin,1,Pavel Talabani,1,Pawe,1,Pazar,1,PDK,5,PDK-İ,5,Pencwin,1,Pensilvanya,1,Pentagon,9,Pervin Buldan,18,Pervin Muhammed,1,Peşmerge,36,Peşmerge Bakanı,1,Peşmerge Kıyafeti,1,Petra Laszlo,1,Petrol,25,Petrol Fiyatları,1,Petrol İhracatı,1,Pınar Aydınlar,1,PİAR,1,Piramitler,2,Piranşar,2,Pirde Savaşı,1,Piremerd,1,Pirmam,1,Piştiwan Sadık,1,Piyasa,2,Piyasalar,2,PJAK,2,PKK,68,Polanya,1,Polis,4,Polisler,1,Posta,1,PressTV,1,Profesör,1,Proje,1,Protesto,15,Protez Kol,1,Provokatör,1,Psikolojik Savaş,2,Putin,3,PYD,28,Qaim,1,Qamişlo,9,Qereçox Dağı,1,Qubad Talabani,1,R-37M Füzeleri,1,Raco,2,Radar,1,Radar Sistemi,1,Radyo,1,Rahip Brunson,25,Rahip Brunson'un Avukatı,1,Rahşan Affı,1,Rakan Sait,2,Rakan Sait Cuburi,1,Rakka,3,Ramazan Taşaltın,1,Ramazan Tosun,1,Ramin Hisen Penahi,4,Ramin Hossein Panahi,8,Ramin Huseyn Penahi,2,Ramin Hüseyin Penahi,10,Rap,1,Rapor,5,Raportör,1,Rashida Tlaib,1,Rebwar Kerim Weli,1,Rebwar Talabani,1,Recep Tayyip Erdoğan,194,Referandum,17,Reformistler,2,Rehber Seyit İbrahim,1,Rekor,4,Resepsiyon,1,Resmi Gazete,6,Resmi Hesapları,1,Reşat Gelali,2,Reuters,3,Revandiz,1,Reyhanlı Saldırısı,4,Reza Zarrab,2,Rıza Sarraf,3,Rıza Türmen,1,Richard Black,1,Rick Perry,1,Rihanna,1,Risin,1,Risk,1,Riyad,1,Rizan Hido,1,Robert Fisk,1,Robert Palladino,1,Roboski,4,Roboski Katliamı,2,Rojava,236,Rojava Asayişi,3,Rojhılat,2,Rojhilat,18,Roman,1,Ronald Reagan,1,Rossmann,1,Röportaj,5,RTÜK,1,Rudaw,1,Ruhsar Pekcan,1,Ruken Turhallı,1,Rusya,212,Ruşen Alkar,1,Rümeysa Kadak,1,Rüşvet,1,Rüzgar Enerjisi,1,S-300,10,S-400,9,Saadet Partisi,15,Saat,1,Sabah,3,Sabah el Ahmed el Caber el Sabah,1,Sabah Gazetesi,3,Sabiha İrem Çevik,2,Saddam Hüseyin,4,Sadi Pire,1,Sadr Hareketi,4,Safiye İnci,2,Sağlık,22,Sağlık Bakanlığı,4,Sağlık Örgütleri,1,Sağlık Turizmi,1,Sairun,3,Sairun Koalisyonu,2,Sakaryaspor,2,Saldırı,24,Salih Müslim,4,Salt Lake Tribune,1,Saman Siweyli,1,SAMER,1,Sami-ül Hak,1,Samsun,1,SANA,1,Sanat,19,Sanatçı,7,Sansür,2,Sara Seppala,1,Saray,1,Sarıyer,1,Saro Qadir,1,Saruhan Oluç,11,Satıcı,1,Savaş,67,Savaş Uçakları,4,Savcı,2,Savlava,1,Sayıştay,3,Sçeimler,1,SDG,1,Sean J.Ryan,4,Seçim,5,Seçim Sonuçları,4,Seçimler,37,Seçmen,1,Seda Taşkın,1,Seferberlik,1,Sefin Dizayi,3,SEGBİS,3,Sehîm Omer Xelîfe,1,Seid Veroj,1,Selahaddin,2,Selahaddin Vilayeti,1,Selahattin Demirtaş,43,Selahattin Eyyubi Kürt mi?,1,Selçuk Kozağaçlı,2,Selda Bağcan,2,Selefi Örgütler,1,Selim Osman,1,Semerkand,1,Semih Yalçın,1,Sen Kimsin?,1,Senato,1,Serbest Seçim Hakkı,1,Serdar Abdullah,1,Serekani,2,Sergei Skripal,1,Sergey Lavrov,11,Serhat Varto,1,Serkan Köse,1,Serkewt Şemseddin,1,Serpil Kemalbay,1,Sevilay Yılman,1,Sevr Anlaşması,1,Sevtap Akdağ,1,Seyit Evran,1,Sezai Temelli,21,Sezgin Tanrıkulu,2,Sıdkı Zilan,1,Sıla Gençoğlu,1,Sınır,6,Sınır Kapısı,1,Sınır Muhafızları,1,Sırbistan,5,Sırrı Süreyya Önder,6,Sibel Yiğitalp,1,Siber Saldırı,1,Sibirya,1,Sidekan,1,Sigara,1,Sigorta,1,Siirt,1,Silah Sesleri,1,Silah Sevkiyatı,1,Silah Taşıma Ruhsatı,1,Silah Ticareti,5,Silahlanma,2,Silahlı Gruplar,4,Silikon Vadisi,1,Silopi,3,Silvan,2,Sinan Çifteyürek,1,Sinan Çiftyürek,1,Sinan Oğan,1,Sincar,2,Sine,7,Sinema,10,Sinopec,1,Sirwe Abdulvahid,1,Sise Bingöl,3,Sisi,2,Sistani,1,Sitav Yayınevi,1,Siverek,1,Sivilleşme,1,Siyaset,725,Siyasi Partiler,1,Soçi,2,Soğuk Savaş,1,SOHR,1,Sokağa Çıkma Yasağı,8,Sokak,2,Sol,1,Son Dakika,12,Soner Çağaptay,1,Soner Yalçın,1,Sooronbay Ceenbekov,1,Soran,3,Soranî,1,Soru Önergesi,3,Soruşturma,6,Sosyal Deney,1,Sosyal Medya,13,Sosyalizm,1,Sotoro,1,Sözcü,1,Sözcü Gazetesi,4,Sözlük,2,Spiker,1,Spor,13,Star Gazetesi,3,Stephen Hawking,2,Strateji,1,Stratejik Anlaşma,1,Su Krizi,1,Su Sorunu,1,Su-57 Savaş Uçakları,1,Suç,1,Suç Duyurusu,2,Suikast,7,Sultan,1,Sur,3,Suriye,488,Suriye Anayasası,8,Suriye Batı,1,Suriye Gelecek Partisi,1,Suriye İstihbaratı,1,Suriye Muhalefeti,2,Suriye Ordusu,5,Suriye Rejimi,17,Suriye Zirvesi,2,Suriyeliler,2,Suruç,1,Suruçta Polisler Yaralandı,1,Suudi Arabistan,98,Suudi Gazeteci,8,Süddeutsche Zeitung,1,Süleyman Demirel,1,Süleyman Soylu,11,Süleymaniye,14,Süleymaniye Film Festivali,1,Sümeyra Ordu,1,Sünniler,8,Sünnilik,1,Sürücüsüz Araç,1,Şaho Dağı,2,Şahoz Hasan,1,Şahoz Hesen,1,Şaklava,1,Şam,11,Şanlıurfa,1,Şans Oyunları,1,Şarbon,2,Şarbon Salgını,2,Şarkı,1,Şarkıcı,2,Şart,1,Şarz,1,Şasiwar Abdulvahid,2,Şasiwar Abdülvahid,1,Şattülarap,1,Şecel,1,Şehrezor,1,Şelal Gedo,1,Şemdinli,2,Şengal,16,Şengal Demokratik Özerk Meclisi,1,Şerava,1,Şerif Paşa,1,Şervan Derviş,2,Şeyh Ahmed Barzani,1,Şeyh Nizar Temimi,1,Şeyh Said,1,Şeyh Said Hareketi,1,Şeyh Said isyanı,1,Şeyh Ubeydullah Nehri,1,Şeytan,1,Şırnak,10,Şifre,1,Şii Dini Merci,1,Şii Milisler,3,Şiiler,8,Şiir,1,Şilan Şakir,1,Şino,1,Şivan Perwer,1,Şoriş Haci,2,Tabka,1,Tablet,1,Taciz,1,Taha Akyol,1,Tahir Elçi,4,Tahliye,5,Tahran,2,Tahran Zirvesi,2,Tahsin Şahinkaya,1,Takas,1,Taktik,1,Takvim Gazetesi,1,Taliban,3,Tampon Bölge,5,Tanıtım Filmi,1,Tank,1,Tape,1,Tapu,1,Tarafsızlık,1,Tarih,19,Tarihte Bugün,4,Tarim,1,Tartışma,3,Tartışmalı Bölgeler,10,Tatbikat,2,Tatil,1,Tavırsızlık,1,Taziye,3,Tazminat,2,Tazminat Davası,2,TBMM,26,Tebliğ,1,Tecavüz,2,Tecrit,1,Tedavi,1,Tehdit,8,Tehlike,1,Tekirdağ,1,Teknokrat Hükümet,1,Teknoloji,15,Teknoloji Bakanlığı,1,Tel Abyad,1,Tel Aviv,1,Tel-Aviv,1,Telefon,4,Televizyon,1,TEM,1,Temel Karamollaoğlu,6,Temsilciler Meclisi,1,Tepki,8,Terör Örgütü,2,Terörist,1,Terörizm,2,TEV-DEM,13,Tevgera Azadi,1,TGS,1,The Guardian,1,The Independent,1,The Times,1,THKO,1,THY,3,Tıp,1,TİB,1,Ticaret,4,Ticaret Bakanlığı,1,Tikrit,1,Til Ebyad,9,Til Hamis,1,Tilezer,1,TİP,5,Tirbespiye,1,Tiyatro,1,TL,11,Tone Allers,1,Toptancılar,1,Toz Bulutu,1,Tören,1,Trabzon,1,Trafik,1,Trafik Kazası,1,Traktör,1,TRT,3,Trump,6,TSK,29,Tuba Çiçek,3,TUGVA,1,Tuhaf,1,Tunceli,3,Tunceli Valiliği,2,Turist,1,Turizm,5,Tutuklama,11,Tutuklu Gazeteciler,2,Tutukluluk,1,Tuzhurmatu,1,Tüccarlar,1,TÜİK,5,Tüketim,1,Tükürük,1,Tümen,2,Türk,1,Türk Bayrağı,1,Türk Medyası,3,Türk Milliyetçiliği,1,Türk Okulları,1,Türk Ordusu,4,Türk Solu,1,Türk Telekom,1,Türkçe,1,Türkçe Ezan,2,Türkçülük,6,Türki,1,Türkiye,731,Türkiye Gazetesi,2,Türkiye İşçi Partisi,1,Türkiye Kamu Sen,1,Türkler,5,Türkmen Cephesi,2,Türkmenler,9,Türkye,1,TÜYAP,1,TV,1,Twitter,11,Uçak,6,Uçak Gemileri,1,Uçak Kazası,4,Uçaklar,1,UEFA,2,Uganda,1,Ukrayna,3,Ulaşım,1,Uludere,3,Uluslararası Katalonya Ödülü,1,Uluslararası Koalisyon Güçleri,30,Uluslararası Komplo,1,Uluslararası Şeffaflık Derneği,1,Umman,1,Umre,1,Umut Oran,1,Un,2,Urdular,1,Urfa,8,Urfalı İsrail Askeri,2,Urmiye,4,Uros Balov,1,Ursula von der Leyen,1,Uyarı,4,Uygulama,1,Uygurlar,1,Uzay,1,Üç Hilal,1,Ülkücüler,2,Ümit Özdağ,1,Ümmet,1,Üniversite,5,Ürdün,5,üvenlik Protokolü,1,Vahap Munyar,1,Vali,2,Valilik,1,Vallabhbhai Chaverbhai Patel,1,Van,8,Varabistan,1,Varlık Fonu,3,Varşova,1,Vatan Partisi,1,Vate Yayınları,1,Vedat Milor,1,Vefa Kartal,2,Vefat,5,Vefik Samarai,1,Veli Saçılık,2,Velid Muallim,10,Venezuela,4,Vergi,1,Victor Nadin Rayviski,1,Video,6,Vilayet Meclisi,1,Virüs,1,Viyana,1,Vladimir Cabbarov,1,Vladimir Putin,19,Wafiq al Samarai,1,Wall Street Journal,6,Washington,4,Washington Post,3,Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü,1,Welt Gazetesi,1,Westa Resul,1,Whatsapp,1,Whatsapp Gold,1,William Roback,1,William Urban,1,Wing Loong-II,1,WWF,1,Xakurk,1,Xaneqin,1,Xatu Elmas,1,Xerîb Hiso,1,Yabancı Dil,1,Yağmalama,1,Yahya Munis,1,Yalanlama,3,Yalova,1,Yandaş,1,Yangın,1,Yapay Zeka,1,Yaptırım,16,Yaptırımlar,18,Yaratılış,1,Yardım,4,Yargı,2,Yargılama,2,Yasa Teklifi,2,Yasak,8,Yasaklar,1,Yasemin İnceoğlu,1,Yaşam,86,Yaşar Güler,1,Yaşar Kemal,2,Yaşar Topçu,1,Yaşar Yakış,1,Yaşlılık,1,Yavuz Oğhan,1,Yayıncılık,1,Yayınevi,1,Yaz Bayramı,1,Yaz Gazeteci,1,Yaz Saati,3,Yazar,1,Yazarlar,15,YBŞ,2,Yekgirtû,2,Yemek,1,Yemen,8,Yemin,1,Yeni,2,Yeni Akit,17,Yeni Ekonomik Program,2,Yeni Nesil Hareketi,11,Yeni Özgür Politika,1,Yeni Şafak,4,Yeni Yaşam,2,Yenilenebilir Enerji,1,Yenilik,1,YEP,1,Yerel Seçimler,135,Yerli Milli,1,Yeşil Kundura,1,Yıkım,1,Yılmaz Erdoğan,1,Yiğit Bulut,2,Yiyecek,1,YNK,80,Yobazlık,1,Yoksulluk,2,Yolsuzluk,7,Yong Yang,1,Yorum,4,Youtube,1,Yörsan,1,YPG,91,YPJ,5,Yunanistan,5,Yunanlılar,1,Yuriy Nabiyev,1,Yury Borisov,1,Yusuf Kavaklı,1,Yusuf Nazik,2,Yüksekova,1,Yüksel Direnişi,1,Zafer Çağlayan,1,Zagros,1,Zam,12,Zaman Aşımı,1,Zamira Haciyeva,1,Zanyar,1,Zanyar Moradi,5,Zanyar Muradi,2,Zarok Tv,1,Zazaca,1,Zernews Uygulaması,1,Zeytin,2,Ziraat Bankası,1,Zirve,1,Ziya Selçuk,2,Zorla Getirilme,1,
ltr
item
ZERnews: "Kürdçe yasaklarının işlevi" - İsmail Beşikçi yazdı
"Kürdçe yasaklarının işlevi" - İsmail Beşikçi yazdı
Londra’da oturan bir Alman yazar düşünelim… Bu Alman’ın, Almanca mı yazdığı, İngilizce mi yazdığı hiç önemli değildir.
https://2.bp.blogspot.com/-qk5ZOGAsJVQ/W91btLR44aI/AAAAAAAAC6A/rGzJRUGrNuAJ8pLnjFD4BaCpqlfl91GfACLcBGAs/s640/kurtce1.jpg
https://2.bp.blogspot.com/-qk5ZOGAsJVQ/W91btLR44aI/AAAAAAAAC6A/rGzJRUGrNuAJ8pLnjFD4BaCpqlfl91GfACLcBGAs/s72-c/kurtce1.jpg
ZERnews
https://haber.zer.news/2018/11/kurdce-yasaklarinin-islevi-ismail-besikci.html
https://haber.zer.news/
https://haber.zer.news/
https://haber.zer.news/2018/11/kurdce-yasaklarinin-islevi-ismail-besikci.html
true
5336407197777723246
UTF-8
Tüm yayınlar yüklendi Hiç bir yayın bulunmadı TÜMÜNÜ GÖR Oku Cevapla Boşver Sil Editör: ANASAYFA SAYFALAR YAYINLAR Tümünü Gör Önerilen KONU ARŞİV SEARCH TÜM YAYINLAR İsteğinizle ilgili hiç bir yayın bulunamadı ANASAYFA'YA DÖN Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Pzr Ptesi Salı Çarş Perş Cuma Ctesi Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan önce Takipçiler Takip Et Bu premium içerik olup kilitlidir ADIM 1: Paylaş. ADIM 2: kilidini açmak için paylaştığınız bağlantıyı tıklayın Tüm kodları kopyalayın Tüm kodları seç Tüm kodlar panoya kopyalandı Kodları / metinleri kopyalayamıyorum, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın